Test ki-kare
Test standar pou “eski sa 37 kont-la se seki enn rou zis ti pou prodir?”

χ² = Σ (observe − atandi)² / atandi lor tou 37 kaz. Konpar li ar distribision ki-kare ar 36 degre liberte pou gagn enn valer p.
Kouma kalkil li
Kont atandi par kazekipmanKazEnn bann 37 konpartiman avek nimero lor rotor. Osi: slot, cup.Lir tou → se n/37. Pou sak kaz, met diferans ant observe ek atandi o kare ek divize par atandi; additionn 37 term-la. Enn rou zis donn valer otour 36 an mwayenn (sa se degre libertelaboratwarDegre liberteNonb valer independan dan enn statistik. Pou enn test ki-kare lor 37 kaz li 36, akoz bann kont bizin fer total-la.Lir tou →), avek enn ekar-tipmatematikEkar-tipRasinn kare varyans; distans tipik ant enn rezilta ek valer atandi.Lir tou → apepre 8.5. Lao 51.0 sinifikatif o nivo 5%; lao 58.6 a 1%. Analizer defo rou kalkil statistik-la ek valer plaboratwarValer pProbabilite trouv enn ekar omwin osi gran ki seki finn observe si rou-la ti zis.Lir tou → egzak avek fonksion gamma enkonple regilarize.
Enn egzanp kalkile
1,000 tour. Trant-sis kaz sorti ant 20 ek 34 fwa; kaz 8 sorti 41 fwa. Atandi se 27.03. Term kaz 8 tousel se (41 − 27.03)²/27.03 = 7.2. Dir ki lezot 36 term fer 38 ansam (tipik). χ² = 45.2 ar 36 df, p ≈ 0.14. Pa sinifikatif: enn rou zis fer sa enn fwa lor set. Kaz 8 se enn kandida, pa enn dekouvert, ek repons-la se ankor mil tour.
Lipotez
Tour independanmatematikTour independanSak tour ena mem probabilite, nenport seki finn pase avan. Baz tou kalkil lor sit-la.Lir tou →, ek kont atandi omwin 5 par kaz, vedir n ≥ 185 pou ki test-la valab dimwin, ek boukou plis pou ki li itil. Melanz tour depi plizir rou kas premie lipotez-la dan lespri (ou pe teste enn melanz, pa enn rou). Enn lefe “sinyatir krupie” ti pou kas li an realite, ek ti pou gonfle χ² san ki okenn kaz pe gagn favorize fizikman.
Pearson ek Monte Carlo
Karl Pearson ti pibliy test-la an 1900, ek enn so premie egzanp kalkile ti 26,306 tour roulet Monte Carlo ki ti note; li ti trouv zot tro pa iniform pou ete azar ek li ti deklare ki “Monte Carlo roulette… is not a game of chance” (roulet Monte Carlo pa enn zwe azar). Pli tar, lezot oter ti konklir ki bann zournalis ki ti note tour-la pou enn zournal ti invant boukou ladan, ek sa li mem enn leson lor lorizinn done.
Pearson pibliy test ki-kare pou azisteman, avek tour Monte Carlo kouma egzanp.
Dimounn met done tour-la an kestion; paret ki bann dimounn ki ti pe note finn invant bann seri.
Fisher formaliz degre liberte; konvansion 5% vinn lanorm.
Bann statistisien servi tour roulet kouma done liv lekol pou test iniformite.
Fami García-Pelayo aplik metod-la avek vre done ki zot finn note ek gagne Madrid.
Bann kazino fer mem test-la lor zot prop rou kouma lantretien regilie.

Enn vre test: rou otomatik Las Vegas
Souvan zwer sispekte ki enn rou otomatik dirize boul-laekipmanBoulTi boul ki lanse dan simen-la dan sans kontrer rotor. Zordi bann boul an ivorine ouswa Teflon, 18–21 mm.Lir tou → lwin ar bann gro pari. Enn analiz 2017 ti met sa sispision-la a leprev lor bann rou doub zerorouZeroSel kaz ver ki okenn pari peman egal, douzenn ouswa kolonn pa kouver; sours lavantaz kazino. Osi: enn sel zero, 0.Lir tou → san krupie Interblock Las Vegas, avek pari lor enn lark sink nimero vwazin, kalite pari ki enn kronometrer rou fer. Lor 299 tour, lark-la ti gagne 29 fwa kont 39.3 atandi, enn mank ki enn rou zis prodir apepre 4% letan. Ki-kare lor tou 38 kaz ti 45.29 ar 37 degre liberte: p = 16.5%. Enn dezyem lesantiyon 1,204 tour lor trwa rou ti donn χ² = 34.79, p = 57%, ek okenn lark, ninport ki gro ki zot ti esaye, pa ti sinifikatif. Lede lesantiyon ansam, 1,503 tour, ti donn χ² = 41.75, p = 27%. Verdik: okenn prev ki rou-la dirize boul-la. Premie lesantiyon tousel ti paret sispe; se dezyem-la ki ti regle kestion-la.
Lao ki-kare
Pou enn sel kaz sispe, enn test binomial pli for. Pou enn lark sispe, test z sekterrouSekterEnn ark kaz ki swiv lor rou-la, pa enn group lor tapi pari.Lir tou → lor paz analiz sekter. Ki-kare se test zeneral: li dir ou ki kiksoz pa korek san dir ou kisannla. Servi li an premie, apre get pli pre.
Formil
Kestion
37 kont-la bizin fer n ansam, alor zis 36 lib pou varye.
Enn rou avek enn kaz a 1/25 lor 10,000 tour ti pou donn enn term kaz otour 60 tousel; χ² otour 100, p preske zero.
Teknikman wi, avek 5.4 atandi par kaz. Li pa pou detekte nanye, apar enn rou kot enn kaz finn kole ferme.
Enpe riye

Additionn bann sirpriz o kare. Konpar ar 51.0.
Sours
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Organic Roulette Experiment.”